4+1 λόγοι για να παραιτηθείς από τη δουλειά σου – Τα σημάδια που δείχνουν ότι ήρθε η ώρα να φύγεις

Η απόφαση να αφήσεις τη δουλειά σου δεν είναι ποτέ εύκολη. Συνοδεύεται από φόβους, αβεβαιότητα, οικονομικές ανησυχίες. Όμως υπάρχουν φορές που η ίδια η επιστήμη συμφωνεί: η παραίτηση δεν είναι πράξη παραίτησης, αλλά αυτοπροστασίας.

Η απόφαση να φύγεις από τη δουλειά σου είναι πάντα δύσκολη. Όμως όταν οι συνθήκες στην Ελλάδα δείχνουν ότι η εργασία δεν σε στηρίζει αλλά σε εξαντλεί, σωματικά, ψυχικά και πρακτικά, αξίζει να εξετάσεις σοβαρά την αλλαγή.

Ακολουθούν πέντε λόγοι που αποδεικνύουν ότι ίσως ήρθε η ώρα να φύγεις.

1. Η ψυχική σου υγεία υποφέρει

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση στο PMC, οι αναφορές σε εξουθένωση (burnout) και επαγγελματική δυσφορία έχουν αυξηθεί δραματικά. Μελέτες δείχνουν ότι όταν η δουλειά συνοδεύεται από χρόνιο στρες, μειώνεται η ικανότητα συγκέντρωσης, αυξάνονται τα συμπτώματα άγχους και εμφανίζονται ψυχοσωματικά προβλήματα.

Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA) επισημαίνει ότι το 22% των εργαζομένων σε «τοξικά» περιβάλλοντα αναφέρουν κακή ψυχική υγεία, ενώ εκείνοι που αισθάνονται σεβασμό και αναγνώριση, παρουσιάζουν 50% χαμηλότερα επίπεδα στρες.

Αν λοιπόν η δουλειά σου, σου προκαλεί συχνές κρίσεις πανικού, εξάντληση ή αϋπνία, ίσως δεν χρειάζεσαι άλλη «αντοχή», αλλά ένα νέο ξεκίνημα.

Η πιο πρόσφατη έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ καταδεικνύει ένα ανησυχητικό εύρημα: το 74 % των εργαζομένων δηλώνει ότι επιστρέφει πάντα ή συχνά από τη δουλειά εξαντλημένος λόγω εντατικοποίησης της εργασίας.

Ο ένας στους δύο δηλώνει ότι η εργασία του απαιτεί σημαντική σωματική προσπάθεια. Αυτές οι καταστάσεις δεν είναι «περαστικά άσχημες μέρες», είναι συστηματική επιβάρυνση του οργανισμού, που μπορεί να οδηγήσει σε μυοσκελετικά προβλήματα, χρόνιο στρες, διαταραχές ύπνου, εξασθένηση ανοσοποιητικού και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας.

2. Δεν αναγνωρίζεται η δουλειά σου; Ίσως ήρθε η ώρα να φύγεις

Η έλλειψη αναγνώρισης είναι από τους πιο ύπουλους και ψυχοφθόρους λόγους για παραίτηση. Δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων ή ωραρίου, είναι η αίσθηση ότι όλα όσα κάνεις περνούν απαρατήρητα.

Σύμφωνα με Gallup, μόλις το 23% των εργαζομένων παγκοσμίως νιώθουν «ενεργά δεσμευμένοι» στη δουλειά τους. Οι υπόλοιποι αισθάνονται ότι η προσπάθειά τους δεν έχει καμία αξία.

Η Pew Research κατέγραψε ότι το 57% όσων παραιτήθηκαν δήλωσαν πως ένιωθαν «ασεβώς ή άδικα μεταχειρισμένοι». Αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν Recognition Deficit, η έλλειψη θετικής ανατροφοδότησης και επιβράβευσης, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο επαγγελματικής αποστασιοποίησης και «σιωπηλής παραίτησης» (quiet quitting), όπως δείχνει και έρευνα στο Frontiers in Psychology.

Και δεν είναι μόνο ψυχολογικό το ζήτημα: η Deloitte υπολογίζει ότι η έλλειψη αναγνώρισης μειώνει την παραγωγικότητα έως και 19%. Αν η δουλειά σου δεν «βλέπει» ποιος είσαι και τι προσφέρεις, ίσως ήρθε η ώρα να δεις εσύ πιο καθαρά ποια αξία έχεις.

Στην Ελλάδα, παρά τις δύσκολες συνθήκες, πολλοί εργαζόμενοι νιώθουν ότι η προσπάθεια που καταβάλλουν δεν «μετράει». Το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, στην έρευνά του για την ποιότητα εργασίας, διερευνά διαστάσεις όπως η αναγνώριση, η ένταση της εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον και η ασφάλεια. Η έλλειψη ανατροφοδότησης, επαίνου ή εκτίμησης, όταν η δουλειά σου θεωρείται δεδομένη, οδηγεί σε επαγγελματική αποστασιοποίηση, υποβάθμιση κινήτρων και τελικά την απόφαση να φύγεις.

Όταν σου... κλέβουν τη δουλειά

Το «καπέλωμα» μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή credit claiming, δηλαδή, όταν κάποιος αποδίδει σε εαυτόν (ή σε κάποιον άλλο) την αναγνώριση, τα εύσημα ή την ιδιοκτησία μιας εργασίας που δεν του ανήκει, ή «κλέβει» τη συνεισφορά κάποιου. H μελέτη «The Idea Is Mine! An Empirical Examination on the Effect of Leader Credit Claiming» διερευνά τι συμβαίνει όταν οι ηγέτες/προϊστάμενοι αποδίδουν στους εαυτούς τους την ιδέα ή το έργο κάποιου υφισταμένου.

Σύμφωνα με τους Chen et al. (2022), όταν ο προϊστάμενος claim (διεκδικεί) την αναγνώριση ενός έργου που έφτιαξε ο υπάλληλος, αυτό πυροδοτεί οργή και αντίληψη αδικίας στο μέρος του υπαλλήλου, γεγονός που μεσολαβεί αρνητικά στις επιδόσεις και στη διάθεση για συμμετοχή (voice behavior).

Παράλληλα, ο όρος knowledge theft -δηλαδή η «κλοπή ιδεών/γνώσης»- περιγράφει καταστάσεις που κάποιος «κλέβει» την ιδέα ή εργασία άλλου και τη παρουσιάζει ως δικιά του, χωρίς να αναφέρει τον δημιουργό. Η έρευνα του David Zweig υπογραμμίζει ότι αυτό συμβαίνει συχνά και έχει σοβαρές συνέπειες σε εμπιστοσύνη, πολιτισμό εταιρείας και δέσμευση υπαλλήλων.

Σε έρευνες όπου οι εργαζόμενοι ρωτήθηκαν, το 91% ανέφεραν ότι έχουν συμμετάσχει ως θύμα, παρατηρητής ή θύτης τέτοιου είδους κλοπής γνώσης/ιδεών σε κάποιες στιγμές.

3. Κακή ισορροπία εργασίας  ζωής

Το γνωστό Work–Life Conflict είναι από τα πιο κοινά αίτια παραίτησης. Η συνεχής πίεση να είσαι διαθέσιμος μετά τη δουλειά, τα email στις 11 το βράδυ, τα Σαββατοκύριακα που μοιάζουν με «παράταση εργασίας», οδηγούν σε χρόνια κόπωση.

Μελέτες δείχνουν ότι η ευελιξία (τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο) συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα ευεξίας και ικανοποίησης, ενώ η απουσία της οδηγεί σε burnout. 

Η ζωή δεν πρέπει να περιστρέφεται γύρω από τη δουλειά, η δουλειά πρέπει να υποστηρίζει τη ζωή.

Σε έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ διαπιστώθηκε ότι το 52% των εργαζομένων στην Ελλάδα εργάζεται περισσότερες ώρες από ό,τι ορίζει η σύμβασή του, ενώ το 65% όσων εργάζονται πέρα των ωρών αυτών δηλώνει ότι δεν αμείβεται κανονικά ή αμείβεται μόνο εν μέρει.

Αυτός ο «δωδεκάωρος» ή «υπερωριακός κύκλος» χωρίς ισότιμη αμοιβή, είναι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα για παραίτηση, ειδικά όταν συνδυάζεται με κόπωση και ανεπαρκή ανταπόδοση.

4. Συνεχής υπερφόρτωση χωρίς ανάσα

Έρευνα που παρουσιάστηκε στο «Time» δείχνει ότι όταν οι εργαζόμενοι αναλαμβάνουν συνεχόμενες δύσκολες εργασίες χωρίς διαλείμματα, η πιθανότητα παραίτησης αυξάνεται κατά 22%. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «hard-task streaks», δημιουργεί ένα αίσθημα διαρκούς αποτυχίας και εξάντλησης, ακόμη και σε ανθρώπους με υψηλές αντοχές.

Η παραγωγικότητα δεν είναι μαραθώνιος χωρίς στάσεις. Είναι ρυθμός και αν ο ρυθμός δεν υπάρχει, αργά ή γρήγορα, ο οργανισμός θα σε σταματήσει.

Η ελληνική πραγματικότητα (ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις ή με δημόσιες συγκοινωνίες) καθιστά την ισορροπία δύσκολη. Η τηλεργασία έχει εισαχθεί ως μέθοδος, αλλά δεν είναι παντού εφαρμόσιμη ούτε επαρκώς ρυθμισμένη.

Στην έρευνα «Η Ποιότητα της Εργασίας στην Ελλάδα», αναφέρεται ότι μόνο ένα μέρος των εργαζομένων αξιοποιεί την τηλεργασία καθημερινά, 18% για όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα.

Όταν η δουλειά «τρυπάει» τις ώρες του οικογενειακού χρόνου, των χόμπι, της ξεκούρασης και της προσωπικής ζωής, το κόστος ξεπερνά το ωρολόγιο.

5. Η υγεία σου κινδυνεύει

Η Stanford Graduate School of Business προειδοποιεί ότι το χρόνιο εργασιακό στρες αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιοπάθειες, αϋπνία και εξασθένηση του ανοσοποιητικού.
Αν η δουλειά σου σε κάνει να αρρωσταίνεις συχνά, να χάνεις βάρος ή να πονάς καθημερινά, αυτό δεν είναι «δύσκολη περίοδος», είναι καμπανάκι.

Σε μελέτη του ScienceDirect, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας συνδέθηκε με μείωση του άγχους και αύξηση της συγκέντρωσης. Η υγεία δεν αντικαθίσταται, καμία δουλειά δεν αξίζει αν σε «σπάει» σωματικά ή ψυχικά.

Στην Ελλάδα, η εργασιακή επισφάλεια (συμβάσεις ορισμένου χρόνου, προσωρινές θέσεις, μερική απασχόληση) είναι πολύ πιο οικεία κατάσταση από ό,τι σε άλλες χώρες. Στην έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, η επισφάλεια και η ανισότητα στην αμοιβή αναδεικνύονται ως βασικά προβλήματα.

Πέρα από αυτό, πολλοί εργαζόμενοι δηλώνουν ότι δεν υπάρχει προοπτική ανέλιξης ή ότι η αναγνώριση δεν συνοδεύεται από οικονομική ανταπόδοση, κάτι που κάνει την «απόφαση να παραμείνεις» ολοένα πιο δύσκολη.

Πριν παραιτηθείς

• Ζύγισε ρεαλιστικά τα υπέρ και τα κατά.
• Μίλησε με τον προϊστάμενο ή το HR για πιθανές αλλαγές (φόρτος, ρόλος, ωράριο).
• Αν δεν αλλάζει τίποτα, ξεκίνα να σχεδιάζεις την επόμενη φάση, όχι ως φυγή, αλλά ως αναγέννηση.
• Δημιούργησε οικονομικό «μαξιλάρι».

Και το πιο σημαντικό: αν η δουλειά σου σε εξαντλεί και δεν σε σέβεται, η παραίτηση δεν είναι ήττα. Είναι πράξη αυτοσεβασμού.